Koniec Windows 10: ESU przedłużone do 12 października 2027 r. Co z komputerem sprzedażowym i drukarką fiskalną

Rozszerzone aktualizacje zabezpieczeń (ESU) dla Windows 10 w wersji konsumenckiej miały się skończyć 13 października 2026 r., ale Microsoft w czerwcu 2026 r. przedłużył program o rok - do 12 października 2027 r. To teraz ostatnia data, po której komputer z tym systemem przestaje dostawać jakiekolwiek łatki - zwykłe wsparcie skończyło się rok wcześniej, 14 października 2025 r. W sklepie, punkcie usługowym i gastronomii dotyczy to najczęściej jednego, konkretnego komputera: tego, na którym działa program sprzedaży i do którego podłączona jest drukarka fiskalna. Wymiana „stanowiska kasowego” to coś więcej niż instalacja nowego Windowsa, więc lepiej ją zaplanować, niż robić w pośpiechu po pierwszej awarii.

Jakie daty obowiązują i kiedy kończy się ESU

Microsoft zakończył standardowe wsparcie Windows 10 (ostatnia wersja 22H2) 14 października 2025 r. Dla użytkowników domowych i małych firm bez umów licencyjnych uruchomił program ESU - przedłużenie aktualizacji zabezpieczeń, pierwotnie do 13 października 2026 r. W czerwcu 2026 r. Microsoft przedłużył je o kolejny rok, do 12 października 2027 r.; urządzenia już zapisane do programu są objęte nowym terminem automatycznie, a zapisać się można do samego końca programu. W Europejskim Obszarze Gospodarczym to przedłużenie jest bezpłatne po zalogowaniu kontem Microsoft; poza EOG wymagało kopii ustawień w chmurze, punktów Rewards albo jednorazowej opłaty 30 dolarów.

Firmy z licencjami wolumenowymi mogą kupować ESU na trzy lata (do października 2028 r.), ale cena podwaja się co rok, a pierwszy rok to około 61 dolarów za urządzenie. Dla jednego komputera w sklepie to rozwiązanie awaryjne, nie plan.

Data	Co się dzieje	Kogo dotyczy
14.10.2025	koniec standardowego wsparcia Windows 10	wszyscy
12.10.2027 (pierwotnie 13.10.2026)	koniec konsumenckiego ESU	komputery bez umów wolumenowych - typowe stanowisko kasowe
10.2027 / 10.2028	2. i 3. rok płatnego ESU	tylko licencje wolumenowe

Microsoft zastrzega, że program konsumencki jest przeznaczony dla urządzeń osobistych - komputer firmowy formalnie powinien korzystać z ESU dla organizacji, więc dodatkowy rok warto potraktować jako czas na spokojną migrację, a nie powód, by ją odłożyć.

Po zakończeniu ESU komputer nadal się uruchomi, program sprzedaży nadal wystawi paragon, drukarka nadal wydrukuje. Zmienia się tylko jedno: każda nowa luka w systemie pozostaje otwarta na zawsze. A stanowisko sprzedaży jest podłączone do internetu, bo wymaga tego kasa online, terminal płatniczy i KSeF.

Dlaczego komputer sprzedażowy to szczególny przypadek

W biurze wymiana komputera to przeniesienie dokumentów i zainstalowanie pakietu biurowego. Przy stanowisku kasowym dochodzą elementy, które łatwo przeoczyć:

• drukarka fiskalna - sterownik USB lub port COM, konkretny protokół (Posnet, Thermal, Elzab), często dodatkowa aplikacja producenta do konfiguracji;
• terminal płatniczy podłączony po LAN lub USB, z integracją w programie sprzedaży (ECR-EFT);
• czytnik kodów, waga, szuflada - każde z własnym sterownikiem albo ustawieniem portu;
• program sprzedaży z lokalną bazą danych (często Microsoft SQL Server Express albo Firebird) i licencją przypisaną do komputera;
• dane: kartoteka towarów, historia sprzedaży, rozliczenia z kasą, wzory dokumentów;
• godziny pracy - stanowisko nie może „nie działać do jutra”, bo sprzedaż musi być ewidencjonowana na bieżąco.

Najczęstszy scenariusz awaryjny, jaki widzimy w serwisie, wygląda tak: komputer sprzedażowy z Windows 10 pada w sobotę rano, nowy komputer z Windows 11 przyjeżdża w poniedziałek, a przez kolejne dwa dni sprzedaż jest na zeszyt, bo nikt nie pamięta hasła do bazy programu, a sterownik drukarki „nie widzi” urządzenia. Wszystko to da się zrobić w jedno popołudnie, jeśli jest zaplanowane.

Cztery drogi: ESU, aktualizacja, nowy komputer, POS na Androidzie

Opcja	Koszt	Czas	Dla kogo
ESU konsumenckie (do 12.10.2027)	0 zł w EOG	kilka minut	tymczasowo, żeby kupić czas na plan
Aktualizacja do Windows 11 na obecnym sprzęcie	0 zł za licencję (upgrade jest bezpłatny)	1-2 godziny plus testy	komputer spełnia wymagania (TPM 2.0, procesor z listy)
Nowy komputer z Windows 11	od ok. 1 500-2 500 zł netto za mini PC lub desktop biurowy	pół dnia z przeniesieniem programu i urządzeń	sprzęt starszy niż 2018 r., brak TPM, wolny dysk HDD
Stanowisko POS na Androidzie z drukarką fiskalną	terminal lub tablet od ok. 1 000 zł plus abonament programu	pół dnia	gastronomia, mały sklep, salon - gdy program sprzedaży i tak wymaga wymiany

Ostatnia opcja bywa pomijana, a w małych punktach coraz częściej wygrywa: zamiast komputera, monitora i klawiatury na ladzie stoi terminal z Androidem, do którego po USB podłączona jest zwykła drukarka fiskalna online. System operacyjny aktualizuje się sam, nie ma dysku do wymiany ani antywirusa do odnawiania. Jak taki zestaw wygląda w praktyce, opisujemy w artykule o systemie POS z drukarką fiskalną.

Czy Twój komputer uruchomi Windows 11

Wymagania Windows 11 są sztywne i to one decydują, czy zostaje aktualizacja, czy zakup:

• procesor 64-bitowy z listy zgodności - w praktyce Intel od 8. generacji (2017-2018) i AMD Ryzen od serii 2000;
• moduł TPM 2.0 włączony w BIOS/UEFI;
• uruchamianie w trybie UEFI z Secure Boot (dysk w układzie GPT, nie MBR);
• 4 GB RAM i 64 GB miejsca - minimum, dla programu sprzedaży z bazą SQL rozsądne jest 8 GB i dysk SSD.

Sprawdzenie zajmuje minutę: aplikacja PC Health Check od Microsoftu albo w Ustawieniach → Windows Update, gdzie system sam informuje, czy komputer kwalifikuje się do 11. Częsty przypadek w sklepach: komputer z 2019-2020 r. spełnia wymagania, ale TPM jest wyłączony w BIOS-ie, a dysk został sklonowany w układzie MBR. Oba problemy da się naprawić bez reinstalacji, ale trzeba wiedzieć, gdzie kliknąć - to zadanie na wizytę serwisu, nie na eksperymenty w godzinach otwarcia.

Sposoby na instalację Windows 11 „z pominięciem wymagań” krążą po internecie i działają, ale Microsoft nie gwarantuje dla takich komputerów aktualizacji. Na stanowisku, które ma wystawiać paragony przez kolejne pięć lat, to nie jest oszczędność.

Drukarka fiskalna po migracji - sterowniki, USB, LAN

Drukarki fiskalne online Posnet, Novitus i Elzab sprzedawane od 2019 r. mają sterowniki i aplikacje serwisowe dla Windows 11. Kłopoty pojawiają się gdzie indziej:

1. Stary konwerter USB-COM. Drukarki podłączone kablem szeregowym przez przejściówkę z układem Prolific starszej generacji (PL2303HXA/XA) nie działają na Windows 11 - producent układu wycofał sterownik. Objaw: urządzenie z wykrzyknikiem w Menedżerze urządzeń. Rozwiązanie: nowa przejściówka (FTDI albo aktualny Prolific) za kilkadziesiąt złotych albo podłączenie drukarki bezpośrednio po USB, jeśli ma taki port.
2. Numer portu COM. Po podłączeniu do nowego komputera drukarka dostaje inny numer portu (np. COM5 zamiast COM3). Program sprzedaży trzeba przestawić, inaczej zgłosi „brak komunikacji z drukarką”.
3. Drukarka po LAN. Jeśli drukarka ma stały adres IP, nowy komputer musi być w tej samej podsieci. Przy okazji warto sprawdzić, czy adres jest zarezerwowany w routerze, bo po restartcie routera potrafi się zmienić.
4. Uprawnienia. Programy sprzedaży pisane pod Windows 7 i 10 często wymagają uruchomienia jako administrator, żeby otworzyć port. Windows 11 domyślnie tego nie robi.
5. Wydruk testowy i raport dobowy. Po migracji, przed pierwszą sprzedażą, wykonaj wydruk testowy ze sterownika i sprawdź, czy raport dobowy z poprzedniego dnia został wystawiony na starym komputerze. Obowiązek wystawienia raportu dobowego po zakończeniu sprzedaży za dany dzień (§ 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących) nie zależy od tego, który komputer steruje drukarką.

Sama drukarka fiskalna nie wymaga żadnych zmian - pamięć fiskalna, numer unikatowy i połączenie z Centralnym Repozytorium Kas pozostają nietknięte. Zmiana komputera nie jest zmianą miejsca używania kasy i nie wymaga wpisu w książce kasy ani zgłoszenia do urzędu. Wpisu wymaga natomiast każda interwencja serwisu przy samej drukarce, więc jeśli przy okazji migracji serwisant robi przegląd, w książce kasy powinna pojawić się data i identyfikator serwisanta.

Program sprzedaży i KSeF

Popularne programy sprzedażowe dla małych firm (Subiekt GT i nexo, Comarch ERP Optima, WAPRO Mag, PC-Market, Small Business, KC-Firma) mają wersje dla Windows 11 i producenci publikują listy zgodności. Problem dotyczy raczej tego, co przez lata „działało i nikt nie ruszał”:

• programy sprzedaży sprzed 2015 r., czasem jeszcze 32-bitowe albo wręcz uruchamiane w oknie DOS, dla których nie ma aktualizacji;
• lokalne serwery baz danych w wersjach bez wsparcia (SQL Server 2008-2012), które na Windows 11 instalują się z błędami;
• licencje przypisane do numeru dysku lub karty sieciowej - po zmianie komputera trzeba je przenieść u producenta, co bywa płatne i trwa kilka dni roboczych.

Osobny powód, żeby nie odkładać wymiany, to KSeF. Od 2026 r. faktury dla firm wystawia się w Krajowym Systemie e-Faktur, a od 1 stycznia 2027 r. nie zrobi tego już drukarka fiskalna - opisaliśmy to w tekście o fakturach z kasy od 2027 r.. Program sprzedaży musi więc być w wersji z integracją KSeF, a takiej producent nie wyda dla systemu, którego sam nie wspiera. W praktyce migracja na Windows 11 i aktualizacja programu pod KSeF to jedna operacja.

Plan migracji krok po kroku

1. Inwentaryzacja (15 minut). Na każdym komputerze w firmie: Win + R, winver. Zapisz wersję systemu, model komputera, rok zakupu i listę podłączonych urządzeń. Dla stanowiska sprzedaży dodatkowo: nazwa i wersja programu, gdzie jest baza danych, numer licencji, hasło administratora programu.
2. Kwalifikacja do Windows 11. PC Health Check na każdym komputerze. Wynik decyduje: aktualizacja czy zakup.
3. Kopia zapasowa bazy programu sprzedaży i katalogu z konfiguracją - wykonana z poziomu programu, nie kopiowaniem plików w trakcie jego pracy. Kopię trzymaj poza tym komputerem.
4. Zamówienie sprzętu i drobiazgów: nowa przejściówka USB-COM, jeśli potrzebna; kabel USB do drukarki; ewentualnie drugi zestaw urządzeń, jeśli punkt nie może stanąć.
5. Termin poza godzinami sprzedaży, ale nie w piątek wieczorem - w sobotę rano serwis producenta programu nie odbiera telefonu. Najlepiej wieczór przed dniem roboczym, z zapasem godziny na nieprzewidziane.
6. Migracja: raport dobowy na starym stanowisku, instalacja programu i sterowników na nowym, przywrócenie bazy, ustawienie portów, wydruk testowy, sprzedaż testowa z anulowaniem (paragon anulowany zostaje w ewidencji - to normalne), test terminala płatniczego.
7. Stary komputer zostaje w firmie odłączony od sieci przez dwa tygodnie jako zabezpieczenie, potem dysk jest kasowany. Nie oddawaj go z bazą klientów w środku - to dane osobowe.
8. Dokumentacja: jedna kartka lub notatka w chmurze z portami, hasłami do programu (nie do wglądu klientów) i datą migracji. Za dwa lata przy przeglądzie kasy ktoś jej poszuka.

RODO i odpowiedzialność za niewspierany system

Komputer sprzedażowy przetwarza dane osobowe: adresy z faktur, numery telefonów z rezerwacji, historię zakupów stałych klientów. Art. 32 RODO wymaga od administratora „odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych” uwzględniających stan wiedzy technicznej. System, dla którego producent oficjalnie zakończył wydawanie poprawek, trudno uznać za taki środek - w razie incydentu (wyciek, ransomware) to pierwsza rzecz, na którą zwróci uwagę organ nadzorczy. Nie ma przepisu, który zakazuje używania Windows 10 po 13 października, ale jest przepis, który każe umieć uzasadnić, dlaczego dane były chronione właściwie.

Drugi aspekt jest praktyczny: coraz więcej usług, z których korzysta stanowisko sprzedaży (bankowość, KSeF, portale operatorów płatności), wymaga aktualnej przeglądarki. Producenci przeglądarek podtrzymują Windows 10 jeszcze przez jakiś czas po dacie Microsoftu, ale to kwestia miesięcy, nie lat.

Najczęstsze pytania

Komputer działa tylko z programem sprzedaży, bez internetu. Muszę go wymieniać?

Jeśli naprawdę nie ma połączenia z siecią, ryzyko jest małe i możesz odłożyć wymianę. Sprawdź jednak, czy to prawda: kasa online sama wymaga połączenia z Centralnym Repozytorium Kas, terminal płatniczy łączy się z agentem rozliczeniowym, a KSeF to usługa internetowa. Komputer „bez internetu” przy stanowisku sprzedaży w 2026 r. to rzadkość.

Czy aktualizacja do Windows 11 skasuje program sprzedaży i bazę?

Aktualizacja w miejscu zachowuje programy i pliki, ale to nie jest gwarancja - dlatego kopia bazy przed aktualizacją jest obowiązkowa. Największe ryzyko dotyczy starych serwerów baz danych i sterowników, nie samych danych.

Drukarka fiskalna ma 6 lat. Czy ona też ma „koniec wsparcia”?

Nie w tym sensie. Drukarka podlega obowiązkowym przeglądom co 2 lata (§ 55 rozporządzenia) i pracuje do zapełnienia pamięci fiskalnej albo uszkodzenia. Zmiana komputera nie wpływa na jej homologację ani status w CRK. Jedyne, o co trzeba zadbać, to sterownik dla nowego systemu i działający port.

Czy mogę przenieść stanowisko sprzedaży na tablet zamiast kupować komputer?

Tak, jeśli program sprzedaży ma wersję na Androida i obsługuje Twoją drukarkę fiskalną po USB. Dla gastronomii, małych sklepów i salonów to dziś często tańsze i prostsze w utrzymaniu rozwiązanie niż komputer. Dla sklepu z rozbudowanym magazynem, wieloma stanowiskami i integracją z hurtowniami komputer z klasycznym programem nadal wygrywa.

Zaktualizowałem system, program nie widzi drukarki. Co najpierw?

Menedżer urządzeń → Porty (COM i LPT): sprawdź, jaki numer dostała drukarka lub przejściówka, i wpisz go w konfiguracji programu. Jeżeli urządzenie ma wykrzyknik, problemem jest sterownik - najczęściej stara przejściówka USB-COM. Jeżeli portu nie ma wcale, sprawdź kabel i zasilanie drukarki. Dopiero potem dzwoń do serwisu.

Ile trwa migracja jednego stanowiska przez serwis?

Przy przygotowanym nowym komputerze i dostępnej kopii bazy: 2-4 godziny łącznie z testami. Bez przygotowania (brak haseł, nieznana lokalizacja bazy, licencja do przeniesienia u producenta) może to zająć kilka dni roboczych - i to jest główny powód, żeby robić to według planu, a nie po awarii.

Podstawa prawna i źródła

• Microsoft - koniec wsparcia dla systemu Windows 10 i program rozszerzonych aktualizacji zabezpieczeń (ESU)
• Microsoft Learn - Extended Security Updates dla Windows 10: terminy i warunki
• Microsoft - wymagania sprzętowe systemu Windows 11
• Rozporządzenie Ministra Finansów z 25 czerwca 2025 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz.U. 2025 poz. 845) - § 6 ust. 1 pkt 3 (raport dobowy), § 9 (obowiązki podatnika), § 55 (przeglądy techniczne)
• Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO) - art. 5 ust. 1 lit. f i art. 32 (bezpieczeństwo przetwarzania)
• Ministerstwo Finansów - Krajowy System e-Faktur

Stan prawny: wrzesień 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje interpretacji indywidualnej. Masz komputer sprzedażowy z Windows 10 i drukarkę fiskalną? Napisz do nas - sprawdzimy, czy sprzęt uruchomi Windows 11, dobierzemy nowy zestaw albo stanowisko POS i przeniesiemy program sprzedaży z drukarką poza godzinami pracy sklepu.

Aktualizacja 3 października 2026 r.: uwzględniono przedłużenie konsumenckiego programu ESU dla Windows 10 do 12 października 2027 r.